کم خونی فقر آهن چیست؟

کم خونی فقر آهن، نوع شایعی از کم خونی می باشد و وضعیتی ست که در آن، خون فاقد گلبول های قرمز سالم و کافی است. سلول های قرمز خون، اکسیژن را به بافتهای بدن حمل می کنند.

همانطور که از نامش پیداست، کم خونی فقر آهن به علت آهن ناکافی ایجاد می شود. بدون آهن کافی، بدن نمی تواند به اندازه کافی هموگلوبین (ماده ای در سلول های قرمز خون که آنها را قادر می سازد اکسیژن را حمل کنند ) تولید کند. در نتیجه، کم خونی فقر آهن ممکن است برای شما خستگی و تنگی نفس را بر جای گذارد.

شما معمولا می توانید کم خونی فقر آهن را با مصرف مکمل های آهن اصلاح کنید. گاهی اوقات درمان های اضافی برای کم خونی فقر آهن لازم است، به خصوص اگر بیمار در حال خونریزی داخلی باشد.

علائم

در ابتدا، کم خونی فقر آهن می تواند آنقدر خفیف باشد که مورد توجه قرار نگیرد. ولی با کمبود بیشتر آهن در بدن و بدتر شدن کم خونی، علائم و نشانه ها تشدید پیدا می کند.

علائم کم خونی فقر آهن ممکن است شامل موارد زیر باشد:

خستگی شدید
پوست رنگ پریده
ضعف
تنگی نفس
سردرد
سرگیجه یا سبکی سر
دستها و پاهای سرد
کج خلقی
التهاب یا سوزش زبان
ناخن های شکننده
ضربان قلب سریع
هوس های غیر معمول برای مواد غیر غذایی مانند یخ، خاک و نشاسته
بی اشتهایی، به ویژه در شیرخواران و کودکان مبتلا به کم خونی فقر آهن
سوزن سوزن شدن یا احساس گزگز در پاها ( سندرم پاهای بیقرار )

علل

کم خونی فقر آهن زمانی اتفاق می افتد که بدن برای تولید هموگلوبین به اندازه کافی آهن ندارد. هموگلوبین بخشی از گلبولهای قرمز خون است که به خون رنگ قرمز را می بخشد و گلبول های قرمز خون را قادر می سازد اکسیژن خون را به سراسر بدن حمل کند. اگر شما به میزان کافی آهن مصرف نکنید و یا اگر بیش از حد آهن از دست بدهید، بدنتان نمی تواند به اندازه کافی هموگلوبین تولید کند، در نتیجه کم خونی فقر آهن بوجود می آید.

علل کم خونی فقر آهن عبارتند از:

از دست دادن خون. خون، حاوی آهنی ست که درون گلبولهای قرمز قرار دارد. بنابراین اگر شما خون از دست بدهید، مقداری آهن را از دست داده اید. زنان مبتلا به پریودهای سنگین، در معرض خطر کم خونی فقر آهن هستند، زیرا آنها در دوران قاعدگی خون از دست می دهند. از دست دادن خون به صورت مزمن و آهسته در درون بدن – مانند زخم معده، فتق هیاتال، پولیپ کولون یا سرطان کولورکتال – می تواند باعث کم خونی فقر آهن شود. خونریزی از دستگاه گوارش می تواند ناشی از استفاده مداوم از برخی مسکن ها، به ویژه آسپیرین باشد.
کمبود آهن در رژیم غذایی. بدن شما به طور مداوم آهن را از غذایی که می خورید، می گیرد. پس اگر آهن بسیار کمی مصرف کنید، با گذشت زمان بدنتان دچار کمبود آهن می شود. نمونه هایی از غذاهای سرشار از آهن عبارتند از: گوشت، تخم مرغ، سبزیجات برگدار سبز و غذاهای غنی شده با آهن. شیرخواران و کودکان هم برای رشد و نمو مناسب، نیاز به دریافت آهن از رژیم غذایی خود دارند.
ناتوانی در جذب آهن. در روده کوچک، آهن از مواد غذایی به جریان خون جذب می شود. اختلالات روده ای، از قبیل بیماری سلیاک، که بر توانایی روده در جذب مواد مغذی از مواد غذایی تاثیر می گذارد، می تواند منجر به کم خونی فقر آهن شود. اگر بخشی از روده کوچک از طریق جراحی برداشته شود، ممکن است توانایی جذب آهن و سایر مواد مغذی تحت تاثیر قرار بگیرد.
بارداری. بدون مصرف مکمل آهن، کم خونی فقر آهن در بسیاری از زنان باردار رخ می دهد، زیرا ذخایر آهن آنها در جهت افزایش حجم خون مصرف می شود. از سویی دیگر ذخائر آهن مادر، پیش نیاز تولید هموگلوبین برای جنین در حال رشد می باشد.

عوامل خطر ساز

در این گروه از افراد ممکن است خطر ابتلا به کم خونی فقر آهن افزایش داشته باشد:

زنان. از آنجا که زنان در دوران قاعدگی خون از دست می دهند، به طور کلی در معرض خطر بیشتری از کم خونی فقر آهن هستند.
شیرخواران و کودکان. شیرخواران، به خصوص آنهایی که هنگام تولد دارای وزن کم هستند و یا قبل از موعد مقرر متولد شده اند و بچه هایی که به اندازه کافی از شیر مادر یا شیر خشک آهن دریافت نکرده اند، ممکن است در معرض خطر فقر آهن باشند. کودکان در طی جهش رشدشان، نیاز به آهن اضافی دارند. اگر کودک شما دارای یک رژیم غذایی متنوع و سالم نیست، ممکن است در معرض خطر کم خونی باشد.
گیاهخواران. افرادی که گوشت نمی خورند، در صورتی که دیگر غذاهای غنی از آهن را هم نخورند ممکن است در معرض خطر بیشتری از کم خونی فقر آهن باشند.
اهدا کنندگان مکرر خون. از آنجا که اهدای خون می تواند ذخائر آهن بدن را خالی کند، افرادی که به طور معمول خون اهدا می کنند ممکن است دارای افزایش خطر ابتلا به کم خونی فقر آهن باشند،. هموگلوبین پایین مربوط به اهدای خون ممکن است یک مشکل موقتی باشد که با خوردن بیشتر غذاهای غنی از آهن رفع شود. اگر به شما گفته شده که به دلیل هموگلوبین پایین نمی توانید خون اهدا کنید و نگرانید، با پزشک خود صحبت کنید.

عوارض

کم خونی فقر آهن خفیف معمولا عوارضی ایجاد نمی کند. با این حال، عدم درمان، می تواند کم خونی فقر آهن را تشدید کرده و منجر به مشکلات سلامتی، از جمله موارد زیر بشود:

مشکلات قلبی. کم خونی فقر آهن ممکن است منجر ضربان قلب سریع یا نامنظم شود. زمانی که شما دچار کم خونی هستید، قلب برای جبران کمبود اکسیژن موجود در خون، باید خون بیشتری پمپاژ کند. این می تواند به بزرگ شدن قلب یا نارسایی قلبی منجر شود.
مشکلات در طی بارداری. در زنان باردار، کم خونی فقر آهن شدید با تولد نوزاد نارس و نوزاد با وزن کم هنگام تولد، مرتبط است. اما این وضعیت در زنان باردار با مصرف مکمل های آهن به عنوان بخشی از مراقبت های دوران بارداری به راحتی قابل پبشگیری ست.
مشکلات رشد. در شیرخواران و کودکان، کمبود شدید آهن می تواند منجر به کم خونی و نیز تاخیر در رشد و نمو شود. علاوه بر این، کم خونی فقر آهن، با افزایش حساسیت به عفونت ها مرتبط است.

آزمایشات و تشخیص

برای تشخیص کم خونی فقر آهن، پزشک ممکن است آزمایشاتی برای بررسی این موارد درخواست نماید:

اندازه و رنگ گلبولهای قرمز. در کم خونی فقر آهن، گلبولهای قرمز کوچکتر و کم رنگ تر نسبت به حالت طبیعی هستند.
هماتوکریت. این، مقدار درصد از حجم خون است که سهم سلول های قرمز خون می شود. سطح طبیعی معمولا بین 34.9 تا 44.5 درصد برای بالغین مونث و 38.8 تا 50 درصد برای بالغین مذکر می باشد. این مقادیر ممکن است بسته به سن تغییر کند.
هموگلوبین. هموگلوبین پایین تر از سطح طبیعی، نشان دهنده کم خونی است. به طور کلی محدوده طبیعی هموگلوبین 13.5 تا 17.5 گرم در هر دسی لیتر خون برای مردان و 12.0 تا 15.5 گرم در دسی لیتر برای زنان تعریف شده است. محدوده نرمال برای کودکان بسته به سن و جنس کودک متغیر است.
فریتین. این پروتئین به ذخیره آهن در بدن شما کمک می کند. سطح پایین فریتین سرم، معمولا نشان می دهد که سطح آهن ذخیره شده پایین است.

تست های تشخیصی اضافی
اگر بررسی های خونی، کم خونی فقر آهن را نشان دهد، پزشک ممکن است آزمایش هایی اضافی را به منظور شناسایی علت زمینه ای درخواست نماید. مانند:

اندوسکوپی. پزشکان اغلب خونریزی از فتق هیاتال و زخم معده را با کمک آندوسکوپی بررسی می کنند. در این روش، یک لوله باریک مجهز به نور و دوربین ویدئویی از راه گلو به داخل معده عبور داده می شود. این به پزشک اجازه دیدن مری ( لوله ایست که از دهان تا معده امتداد دارد ) و معده را – برای یافتن منشا خونریزی – می دهد.
کولونوسکوپی. برای رد کردن اینکه منشا خونریزی قسمت تحتانی روده است، پزشک ممکن است روشی به نام کولونوسکوپی را توصیه کند. در این روش یک لوله باریک انعطاف پذیر مجهز به یک دوربین ویدئویی به داخل مقعد وارد شده و به روده بزرگ هدایت می شود. معمولا برای انجام این آزمون به بیمار مسکن داده می شود. کولونوسکوپی به پزشک اجازه می دهد تا داخل کولون و رکتوم را برای یافتن خونریزی داخلی نگاه کند.
سونوگرافی. زنان همچنین ممکن است برای یافتن علت خونریزی بیش از حد قاعدگی، مانند فیبروئیدهای رحمی، سونوگرافی لگن داشته باشند.

پزشک ممکن است پس از یک دوره درمان با مکمل آهن، این آزمایشات یا تست های دیگری را سفارش دهد.

درمان و داروها

برای درمان کم خونی فقر آهن، پزشک ممکن است برایتان مکمل های آهن را تجویز کند. پزشکتان در صورت لزوم علت زمینه ای فقر آهن را نیز درمان خواهد کرد.

مکمل های آهن
پزشک ممکن است قرص های آهن را برای پر کردن مجدد ذخایر آهن بدن توصیه کند. به منظور افزایش شانس جذب آهن موجود در قرص توسط بدن، ممکن است این دستورات داده شود:

قرص آهن را با معده خالی بخورید. در صورت امکان، قرص آهن را زمانی مصرف کنید که معده شما خالی است. با این حال، چون قرص آهن میتواند معده را ناراحت کند، ممکن است نیاز باشد تا بیمار قرص آهن را همراه با وعده های غذایی مصرف کند.
قرص آهن را همراه با ویتامین ث مصرف کنید.  ویتامین ث جذب آهن را بهبود می بخشد. پزشک ممکن است توصیه کند قرص آهن همراه با یک لیوان آب پرتقال یا مکمل ویتامین ث مصرف شود.

مکمل های آهن می تواند باعث یبوست شود، بنابراین پزشک ممکن است یک ملین را هم تجویز کند. آهن ممکن است به نوبه خود مدفوع را سیاه کند، که یک عارضه جانبی بی ضرر است.

کمبود آهن نمی تواند یک شبه اصلاح شود. بیمار برای پر کردن مجدد ذخایر آهن خود، ممکن است نیاز به چند ماه یا بیشتر مصرف مکمل های آهن داشته باشد. به طور کلی، پس از یک هفته از شروع درمان، بیمار شروع به احساس بهبودی خواهد کرد.

درمان علل زمینه ای فقر آهن
اگر مکمل های آهن، سطح آهن خون را افزایش ندهند، این احتمال وجود دارد کم خونی ناشی از خونریزی و یا مشکل جذب آهن باشد، که نیاز است پزشک آن را بررسی و درمان نماید. بسته به علت، درمان عامل زمینه ای کم خونی فقر آهن ممکن است شامل موارد زیر باشد:

داروها، مانند قرصهای ضد بارداری خوراکی برای کم کردن خونریزی شدید قاعدگی
آنتی بیوتیک ها و سایر داروها برای درمان زخم معده
جراحی برای برداشتن پولیپ خونریزی دهنده، تومور یا فیبروئید

اگر کم خونی فقر آهن شدید باشد، تزریق خون می تواند با سرعت به جایگزینی آهن و هموگلوبین کمک کند.

پیشگیری

شما می توانید خطر ابتلا به کم خونی فقر آهن را با انتخاب غذاهای غنی از آهن کاهش دهید.

غذاهای سرشار از آهن را انتخاب کنید
غذاهای غنی از آهن عبارتند از:

لوبیا
سبزیجات برگدار سبز تیره مانند اسفناج
میوه های خشک، از قبیل کشمش و برگه زردآلو
تخم مرغ
غلات، نان و پاستای غنی شده با آهن
نخود فرنگی
گوشت قرمز
مرغ
غذاهای دریایی

بدن شما آهن را از گوشت نسبت به منابع دیگر بیشتر جذب می کند. اگر گوشت جزو انتخاب های غذایی شما نیست، ممکن است برای جذب همان مقدار از آهنی که یک فرد گوشتخوار دارد، نیاز به افزایش مصرف غذاهای گیاهی غنی از آهن داشته باشید.

برای افزایش جذب آهن، غذاهای حاوی ویتامین ث را انتخاب کنید
شما می توانید در عین حالی که غذاهای با آهن بالا را می خورید، همزمان جذب آهن بدن خود را با نوشیدن آب مرکبات و یا خوردن غذاهای دیگر که غنی از ویتامین ث هستند، بالا ببرید. ویتامین ث موجود در آب میوه های خانواده مرکبات مانند آب پرتقال، به بدن شما کمک می کند تا آهن موجود در رژیم غذایی را بهتر جذب کند.

ویتامین ث در مواد غذایی زیر نیز یافت می شود:

کلم بروکلی
گریپ فروت
کیوی
سبزیجات
انبه
خربزه
پرتقال
فلفل
توت فرنگی
گوجه فرنگی

پیشگیری از کم خونی فقر آهن در شیرخواران
برای پیشگیری از کم خونی فقر آهن در شیرخواران، کودک را برای سال اول با شیر مادر و یا شیر خشک غنی شده با آهن تغذیه کنید. شیر گاو منبع خوبی از آهن برای بچه ها نیست و برای شیرخواران زیر یک سال توصیه نمی شود. آهن شیر مادر راحت تر از آهن موجود در شیر خشک جذب می شود.

کم خونی فقر آهن,کم خونی فقر آهن چیست؟,گلبول های قرمز,علائم کم خونی فقر آهن چیست؟,علت خستگی شدید چیست؟,علت رنگ پریدگی پوست چیست؟,علت ضعف چیست؟,علت تنگی نفس چیست؟,علل سردرد چیست؟,علت سرگیجه چیست؟,علت سردی دستها و پاها چیست؟,علت سوزش زبان چیست؟,علت شکستن ناخن چیست؟,علت طپش قلب چتیست؟,علت بی اشتهایی چیست؟,علت گزگز دست و پا چیست؟,زخم معده چگونه بوجود میاید؟,فتق هیاتال چیست؟,هرنی هیاتال چیست؟,پولیپ کولون چیست؟,علت سرطان روده چیست؟,چه بخوریم تا کم خون نشویم؟,بیماری سلیاک چیست؟,بیماری سلیاک چگونه بوجود میاید؟,عوارض شیر خشک چیست؟,چگونه کم خونی را تشخیص دهیم؟,هماتوکریت چیست؟,مقدار طبیعی هماتوکریت چقدر است؟,هموگلوبین چیست؟,مقدار طبیعی هموگلوبین چقدر است؟,فریتین چیست؟,مقدار طبیعی فریتین چقدر است؟,اندوسکوپی چگونه انجام می شود؟,آیا آندوسکوپی درد دارد؟,آندوسکوپی چطور انجام می شود؟,کولونوسکوپی چیست؟,آیا کولونوسکوپی درد دارد؟,کولونوسکوپی چگونه انجام می شود؟,فیبروم رحم چیست؟,علت فیبروم رحم چیست؟,فیبروم رحم چگونه بوجود میاید؟,آیا قرص آهن عوارض دارد؟,عوارض قرص آهن چیست؟,چگونه از کم خونی پیشگیری کنیم؟,چه غذاهایی آهن دارد؟,چه غذاهایی بیشتر آهن دارد؟,